* ( قالُوا إِنَّ الله فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِياءُ . . . ) * آل عمران : 181 . الميزان و المنار اين احتمال را مىپسندند . ولى اين در صورتى است كه يهود اين قول را پس از شنيدن * ( « وَأَقْرِضُوا الله » ) * و نحو آن گفته باشند ، اما ظهور آيه در آنست كه يهود اين قول را از اول داشته‌اند مثل * ( قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ الله . . . ) * توبه : 30 . * ( وَقالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصارى نَحْنُ أَبْناءُ الله ) * مائده : 18 . پس در اين صورت مراد يهود مسأله‌اى جبر مانند است و آن اينكه : خداوند از اول تقدير هر كار را كرده ديگر كارى براى خدا باقى نمانده پس خدا مغلول اليد است در تفسير عيّاشى از حمّاد از امام صادق عليه السّلام منقول است كه : يهود از * ( « يَدُ الله مَغْلُولَةٌ » ) * مرادشان آن است كه خدا از كائنات فارغ شده « يَعْنُونَ انَّه قَدْ فَرَغَ مِمَّا هُوَ كائِنٌ لُعِنُوا بِما قالُوا قالَ الله عَزَّ وَجلَّ » * ( « بَلْ يَداه مَبْسُوطَتانِ » ) * همچنين است روايت شعيب بن يعقوب از آنحضرت . در اين صورت منظور از * ( يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ ) * مبسوط اليد بودن خدا در مطلق كارها است مثل * ( كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ ) * رحمن : 29 . احتمال ديگر آنست كه مراد يهود از * ( « يَدُ الله مَغْلُولَةٌ » ) * بخل باشد كه ميديدند عده‌اى فقير ميشوند بعضى سالها قحطى پيش ميايد گفتند : خدا بخيل است و نميخواهد روزى بدهد چنان كه مراد از * ( وَلا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى عُنُقِكَ ) * اسراء : 29 . نيز بخل است اين احتمال با * ( يُنْفِقُ كَيْفَ يَشاءُ ) * بهتر ميسازد . 3 - * ( وَيَضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ وَالأَغْلالَ الَّتِي كانَتْ عَلَيْهِمْ . . . ) * اعراف : 157 . آيه در وصف حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله است كه در تورات ذكر شده مراد از « اصر » تكاليف شاقّى است كه در بنى اسرائيل بود و ظاهرا منظور از اغلال سنن و رسومات ناهنجار باشد كه گريبانگير آنها شده بود . 4 - * ( وَنَزَعْنا ما فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الأَنْهارُ . . . ) * اعراف : 43 . يعنى آنچه از حقد و كينه